5*
35
spondere bemerkt. Seine Worte (lib. VI. § 69—73 p. 99—101 ed. Müller) lauten
wie folgt (nach Müller’s Text):
„Spondere est dicere: spondeo a sponte, nam id valet 68 ) a voluntate. Itaque
Lucilius scribit de Cretea: „cum ad se cubitum venerit, sponte ipsam suapte ad-
ductam, ut tunicam et cetera reiceret. “ — Eandem voluntatem Terentius significat,
cum ait satius esse, „sua sponte recte facere quam alieno inetu.“ Ab eadem sponte,
a qua dictum spondere, declinatum spondet et respondet et desponsor et
sponsa, item sic alia. Spondet enim, qui dicit a sua sponte: spondeo. Spon-'
det etiam sponsor qui idem faciat obligatur. Sponsus, consponsus ; 69 ) hoc Naevius
significat, cum ait: consponsi. Spondebatur pecunia aut filia nuptiarum
causa, nam ut in comoediis video dici: „sponden’ tuam gnatam filio uxorem meo?“
-Appellabatur et pecunia et quae desponsa erat sponsa; 70 ) quae 71 ) pecunia inter se
contra sponsum rogata erat, dicta sponsio, quoi desponsa quae erat: sponsus.
Quo die sponsum erat: sponsalis. Qui spoponderat filiam, despondisse dicebatur,
quod de sponte ejus, id est de voluntate exierat; non enim si nolebat non dabat
(nach den Handschriften: non enim si volebat dabat) 72 ) quod sponsu erat alligatus;
quod tum et praetorium jus ad legem et censorium judicium ad aequom existimaba-
tur. Sic despondisse animum quoque dicitur ut despondisse filiam, quod suae
spontis statuerant finem. A quo sponte dicere respondere quoque dixerunt, quom
ad spontem responderent, 73 ) id est ad voluntatem rogationis. Itaque qui ad id quod
rogatur non dicit, non respondet, ut non spondet ille, statirn qui dixit: spondeo, si
jocandi causa dixit, neque agi potest cum eo ex sponsu. Itaque quoi quis dicit in
tragoedia: „meministin’ te despondisse mihi gnatam tuam?“ quod sine sponte sua
dixit, cum eo non potest agi ex sponsu. Etiam spes a sponte potest esse decli-
6S ) Valet a voluntate liest Müller mit der einen Pariser Hdsclir. statt valet et a vol., wie
alle andern haben. I)<5 der lein Synonym. III. S. 104 Anin. schlägt vor (mit Rücksicht auf diese
Varianten und ein von Scaliger und Müller herausgeworfenes Glossem [sua voluntate] hinter cubitum
venerit) — zu lesen: id yalet e sua voluntate. — Lachmann (s. u. Not. 73) verbindet: spondere=
dicere spondeo a sponte et a voluntate. Der Sinn scheint mir doch wohl der zu sein, dass, weil
sowohl spondere als sponte eine Reziehung aut das \\ ollen enthalten, beide als sprachlich zusammen
hängend anzusehen.
• B ) Die Worte von spondet enim — consponsus sind wahrscheinlich mit Huschke Zcitschr.
f. gesch. Rechtswissensch. S. 327—339 so zu lesen: spondet etiam sponsor. Qui ut idem faciat ob
ligatur: consponsus.
70 ) Nach Husch ke ist zu lesen: Si spondebatur pecunia aut filia nuptiarum causaj(nam et
in comoediis meo) appellabatur et pecunia et quae desponsa erat: sponsa.
Tl ) Nach Huschke: quoi.
”) Für diese handschriftliche Lesart ist zu vgl. Huschke a. a. O. S. 335.
”) Lach mann (Rheinisches Museum für Philol. VL S. 116) liest hier: a sua sponte dicere
cum spondere, respondere quoque dixerunt cuia sponte responderent, id est ad voluntatem rogationis,