37
naancipi fere semper, ut Gajus dicit, mancipatione, in rebus nee mancipi non facile in
Jure cessione utebantur, praeterquam in rebus incorporalibus traditionem non reci-
pientibus, forsitan etiam in rebus oppido pretiosis, velut geminis, margaritis, vestibus
sericis aliis ejus generis rebus. In rebus nec pretiosis nec diuturnis puto in jure
cessionem usitatam nunquam fuisse (nam id natura reruin omni lege valentior non
patiebatur) persuasum mihi est, quamquam quominus ea homines scrupulosiores et
Uimium diligentes interdum usi sint, non repugno. Nec ullain rem arbitror movere
Uos, ut traditionis effectum res nec mancipi transferendi negemus. Plurimi ad locum
quendam Gaji (II. 40) se referunt dicentis, olim populum Romanum eodem usum
Suisse jure, quo peregrinos unum habentes dominium ex jure Quiritiuin : postea divi-
sionem accepisse dominium, ut alius posset esse ex jure Quiritium dominus, alius in
k°nis habere. Quibus consideratis contrariam inagnopere' sustentari sententiam non
e Xistimo. Hoc enim, non plus, Gajus mihi indicare videtur, olim eum, qui rem man-
Cl pi traditione tantum sibi comparasset, a praetore nondum adjutum fuisse in re vin-
dicanda, nec tutum doli exceptione adversus auctorem ut dominum ex jure Quiritium
r em vindicantem. Attamen non prorsus crederem eum, qui rem nec mancipi tra-
^itione sibi acquisierat, ex jure Quiritum eandem vindicare potuisse, tametsi vindicare
e Um potuisse persuasum mihi habeo. Jure Quiritium enim, ut opinor, illud jus de-
Sl gnabatur, quod populi reive publicae quasi confirmatum et munitum esset auctoritate,
quippe comparatum per aes et libram, in jure cessione, censu, confarreatione, ad-
JUdicatione, usucapione. 30 )
Puchta adversariam amplexus sententiam, homines privatos initio res sibi
quemque comparasse ex bello captas addictione magistratus autumat, quum aut impe-
r ator res praedae inter milites distribueret, aut quaestor singulis venderet: eas res
ei nde inter privatos dominos mutasse in jure cessione, quae et ipsa esset addictio
^gistratus, quum ex rnente veteris jnris utique solennis acquirendi modus poscere-
• postea accessisse actum privatum, mancipationem, quo faciliori ritu res mancipi
c °*upararentur: mancipation^ enim usu in rebus mancipi supervacaneam redditarn esse
n jure cessionem cum majore conjunctam difficultate: tandem etiam res mancipatio-
non admittentes solutas esse necessitate in jure cessionis. Ex Puchtae senten-
iSl ngularia profecto fuerunt hominum Romanorum ingenia, qui censuerint agros,
quarnvis magnos, doinusque optiinas privato posse actu comparari, aratra, crates,
P las non item, qui homines, equos, boves per mancipationem suos facere non dubi-
ln b oves vero, capras, sues (ne dicam de anseribus, columbis, gallinis), nisi a
j e °re addictas reete atque ordine acquisitas esse non existimaverint. Sane ridicu-
paene fuisset, si res nec mancipi, illis temporibus omnes fere minimae et levissi-
’ ln jure cedi, a praetore addici solitae fuissent.
J)° P m 0 1 Ihering, Geist des rum. Rechts p. 214. Ihcringius suspicatur, de iis, quae jure civili septa et quasi a
c,J nfirmata cssent, centumviros judicasse. Quae sententia non parum sustentatur loco apud Cic. dc oral I. 38.
