4
est, fructum ceperit ex omissa provinciae administratione, nisi hoc ipso anno earn administrare de-
bebat. Cf. Cic. Phil. XI, 10,23. — Provincias commutavit co consilio Cicero, utAntonium «cupidum
provinciae, multain republica molientem» hac p^ctione adduceret, «ne contra rempublicam sentiret.»
Cic. in Pis. 2,5. Sali. Cat. 26 cf. Plut. Cic. 12).
' II. Metello Galliam depositam tradendam curavit Cicero, itaque plane eodcm modo
uterque hanc provinciam erat administraturus. Metellus usque ad an. 63. exeuntem Romae
versatus, tum cum imperio contra Catilinam missus (Sali. Cat. 30), deinde Romam reversus (Cic. ad
fam V, 2,4), an. demum 62. Galliae erat praefuturus, idem in Ciceronem valcbit. •
III. Cicero, si Galliam cisalpinam administrare debebat consulatus anno inde a Cal.
Ian., non intelligo, quomodo hoc ipso die proclamaverit (de leg. agr. 1,8,25 sq.) «quum mihi de-
liberatum et constitutum sit, ita gerere consulatum , ut neque provinciam neque honorem
neque ornamentum aliquod — — appetiturus sim.» «Dicit frequentissimo senatu consul Cal.
Jan. — — sese in provinciam non iturum-» Neque dicere licebit, provincias post Cal. Jan. muta-
tas esse, quum Antonio Galliam provinciam, si Cal. Jan. earn susceperat, postea cum Ciceronis
commutare, non licuerit.
Denique praeses Galliae erat cum imperio militari, cuius modi magistratui intra pome-
rium versari non licebat (cf. p. 2). Plxemplum C. Calpurnii Pisonis cos. an. 67., qui Romae versans
Pompeii delectus in Gallia Narboncnsi impediebat (Dio C. 36,37 (20). Plut. romp. 27.), quum Cassio
Dione teste huic provinciae praeesset, huic opinioni non repugnare, Mommsen (Rechtsfrage zwischen
Caesar und dem Senat. 29.) contra Hofmannum (de origine belli civilis Caesar, p. 7.) evicit.
Zumpt (stud. Rom. p. 55) censet, Pisoni fuisse Italiam provinciam, Galliam Narboncnsem
esse adiectam, quod illa provincia lege Gabinia tota periisset (Dio C. 1. 1. Xiphilin. p. 4. Dind.). Aliter
enim fieri non potuisse, ut et unus, quasi provincia sua Pompeii imperio exempta esset, cum
Pompeio dissentiret, et in tot annos, in quot Pompeius imperium acciperet. Controversia illa ,ex
Pisonis natura moribusque videtur orta, provinciam 1 ), quum postea L. Licinio Murenae praetori an.
67. (Cic. pro Murcna 18,37. sc l- Wehrmann fast, praet. p. 5°-) obtingeret 2 ), per biennium guberna-
Vit, Pompeio in triennium imperium datum est (Diö C. 36, (6,) 23.). Neque si Piso revera trien-
nium Galliae praefuisset, efficeretur, in hoc tempus imperium ei ab initio datum esse. Exemplo
igitur Pisonis Zumptii sententia non confirmatur.
Ex eis, quae supra disputavi, apparet, anno 63. a. dir. Galliam cisalpinam propriam
effecisse provinciam, atque a consule vel praetore magistratu perluncto gubernatam esse.
Anno 67. a. Chr. alter consul M.’ Acilius Glabrio Lucullo successurus (Dio C. 36, (14,)
35.) Ciliciam obtinuit, alter C. Calpurnius Piso Galliam Narboncnsem. Zumptii opinio, Italiam fuisse
Pisonis provinciam, atque ad hanc Galliam esse adiectam, nullo confirmatur argumento, itaque ne
hoc quidem anno lex illa valuit, ut alter consul in ipso consulatu Galliam cisalpinam et Italiam
regeret.
Anno 74. a. Chr. L. Licinius Lucullus Galliam cisalpinam sortitus cum Cilicia earn
commutavit, M, Aurelius Cotta, eius collega, item contra Mithridatem missus est (Plut. Luc. 5 sq,),
') cf. Dio C. 1. 1. Cic. pro Flacco 39,98. ad Att. I, 1,2. 13,2. Sali. Cat. 49.
2 ) Cic. 1. I. 41, 89. 20,42. de har. resp. 20,42. Herzog hist. Galliae Narb. p. 68.)
