Full text: Newspaper volume (1936, Bd. 2)

, . . ' . .. : . . . • 
' ■ s v- ' : v : ; . ■ . >■ . . - •> • . *. - ■ -i s r i ’ : t r- . .! .. .. . I ° ;. * *.- ' : - - • • s' - •* •. ? -r. ■ ’• - L 
" ' ■ - ■ ' ■ : ’ 
■ i*?' V- 
, f ' - ‘-V; . ' ' - - V /st ' ' 
: 
ftt. 21 
f 17. Jahrgang 
Unterhaltungsbeilage zur »Schleswig-Holsteinischen Landeszeitung. Rendsburger Tageblatt" 
Rendsburg, den 29. Mai 1936 
Pingstlriden 
Ol Pingsten — du ol Pingsten, 
Du güllen, güllen Tied! 
De gröttsten un de ringsten, 
Wo ward dat Hart ehr wiet! 
För König un für Kater, 
Hog' Barg un deepe Grünn, 
Up Katen un up Släter: 
De een, de sülwig Sünn! 
Dat sülwig grüne Lewen 
In Halm un Busch un Boom, 
De sülwig blage Heroen, 
De sülwig söte Droom. 
Een Lachen un een Singen, 
Een Nehmen un een Dank, 
Een Hart vör allen Dingen, 
De een ol Welt entlank! 
John Brinkman. 
'y&k. 
täottì) Aotk, 
der Niederdeutsche 
Zum 2V. Todestag des Dichters 
am 31. Mai 1938. 
Bon Wilhelm Richard Jung, 
^Eorch Fock, dieses leuchtende Vorbild ewiger 
^ugend^ der mit bürgerlichem Namen Johann 
/stau heißt, kam auf Finkenwärder, der alten 
Musel zur Welt. Von seinem Vater, der 
enig daheim war, der Sturm und Unwetter 
Trotz zum Fischfang auf die Nordsee 
^ausschiffte, war aller Mint und alles Stür- 
ķ /tum auf ihn übergegangen. Er kannte 
Ue Furcht, er kannte nur ein unentwegtes 
anvärtsdrängen und war beseelt von einem 
^achtigen Glauben an alles Starke und Große. 
Ş war Gorch Fock von Jugend an. Und auf 
zvstst seinen Wegen trug er im Herzen das 
./ļd seines Großvaters bei sich, des Mannes, 
en die See in seinem schönsten Mannesalter 
Mrabgezogen hatte, und der junge Gorch Fock 
^ußte nicht, daß auch er hier einmal sein Grab 
l'üden sollte. 
. Ķrner und immer wieder mußte der Vater 
in ^ öem tapferen Ahnen erzählen, so daß 
F dem jungen Menschen von Tag zu Tag die 
/hnsucht nach der See, nach dem Meer wuchs, 
^wch niemals hat ein Dichter dem Meer soviel 
.Deutung und tiefen Sinn beigelegt wie er, 
.ist mit dem Meer verwachsen wie der 
Ach 
Mersmann mit der heiligen Erde. „Was 
Mnte die Sonne verrichten ohne das Nicer? 
ihr Trabant würde die Erde tot und starr 
st/N die Ewigkeit ziehen." Und dann sagt er 
Ester: „Was sind wir Menschen weiter als 
At'rr Utkiek 
.winachten un Pingsten sünd ok na buten 
ş.îļ twe heel ünnerscheedli Feste. Winachten 
in'e ungemüütlichs, Pingsten in'e schööns 
^arstiet. Winachten tracht all un jeden na 
. rus, Pingsten ut st Huus. Winachten beschenkt 
t/ 11 anner Lüüd, Pingsten bedenkt man sik 
'w. Babenher beseen hebbt beide Feste 
şşitli bloots een Deel gemeen: Dat de Huus- 
^ststs vörher bet an'e Dorn in'e Arbeit sitt 
x- di all de Hildheit ni gans oder doch bloots 
H un eben ferti warrt — aver op jeden Fall 
j e ’. u vk sülm ferti sünd. To Winachten wöölt 
st.şik bi dat ervige Sticken un Prünen, to Ping- 
ļļ n wit dat groot Reinmaken fast. Ob't noot- 
sw^i weer, graad denn sik in't Geschirr to 
i>d "en as son Akkordarbeiter, dat se naher to 
six Şestdaag afklappert un slapp sünd, dor leet 
sņ °. t ’ eï striden. Aver de as Mann 'n beten 
>/"i is, hölt lever sien Swiegstill. Denn rein 
eren deit Moder op jeden Fall. Also woto sik 
.^ioot noch aneenanner riven in en Tiet, 
wi so al dicke Luft in'e Kaat is. 
vy "şie Jnsicht bringt 'n allerdings ni von 
^ Nhexin mit in 'n Estand rin, dor klimmt 
si^ " /rs dörch Erfarung to. Wenn 'n aver al 
^ör Şiiloernhochtiet fiert hett, kennt 'n den 
px ņ, na den de Dag un dat Jaar to lopcn 
z î- un weet, dat dor nix bi to maken is, 
Mann un Fru versliten mööt, as se nu 
sünd. De Bolksmund raat allerdings: 
tix^.ŗ.de Hochtiet muß er wenn'»,' na de Hoch- 
àg^^'t toenn!" Un dor liggt wiß ok veel 
in. Aver dat Reinmaken geit doch eers 
ew ķnn 'n Huttshooln hett, un dat is doch 
Eers n a de Hochtiet. Un wenn denn son 
v^s^cken Emann 't mit „Mannshand haben" 
schult, sien jung Fru dor von afto- 
tze dat gans Huus op'n Kvpp to stelln — 
bi şik dor wiß op vertaten, dat he dor nix 
waart. 
'Writ 
S 
Ijïij 
„ weder in goden noch in'n legen. Un 
diy" he sik in'e Bost, de Mann, un beröppt sik 
ÌS'Xu’. f a t he de Herr von'n Kraam is — sien 
dyt s, 'ŗŗt em kort un bünni in'e Mööt hooln, 
dliv ^ de Herr v o n ' t Huus wesen un 
toew schall, dat se aver de Herr in't Huus 
kin wenn de Junglüiid bet dorhin 
u^Wiedli mit'nanrrer utkameu fund ^ bi't 
ein Stückchen Meer, das sich von ihm gelöst 
hat." Und er hat den Mut, empfindet es als 
seine Pflicht, sich diesem mächtigen Strom zu 
rückzugeben. Aber sich mit Leib und Seele der 
Seefahrt hinzugeben, wie seine Vorfahren die 
Gewässer zu durchschiffen, ist ihm nicht ver 
gönnt; sein Gesundheitszustand verbietet es 
ihm. So bleibt ihm noch ein Weg; als er den 
Dichter in sich erwachsen fühlt, weiß er um 
diesen Weg. Sein ganzes Schaffen soll der See 
dienen und wie ein Credo sich zu ihr bekennen. 
So zieht er in die Welt hinaus, um sich als 
Kaufmann seinen Lebensunterhalt zu verdie 
nen. Fern ist er der Heimatinsel, sieht große 
Städte, andere Menschen, kommt nach Bremen, 
Meiningen und Halle. Und wo ihn sein Berus 
auch hintreibt, immer ist seine Heimat bei ihm, 
immer sieht er die treuen Gesichter der Fin 
kenwärder Fischer und hört noch ihre alten 
Geschichten, die sie an Sommerabenöen am 
Deich erzählen.»Jn Meiningen hat der Jüng 
ling Gorch Fock unvergeßliche Stunden ver 
lebt, der Thüringer Wald mit seinen rauschen 
den Tannen und die plätschernde Werra er 
weckten immer mehr in ihm den Lyriker, und 
immer sah er Sonne hier, immer Lachen und 
Singen. 
Aber er hielt es in den fremden Städten 
nicht lange aus, so sehr er auch die rauschenden 
Wälder liebte; eines Tages packte ihn doch die 
Sehnsucht nach seiner Nordsee, und dann nahm 
er den Wanderstab und zog singend dem Nor 
den zu. Nicht anders erging es ihm in seinem 
Schaffen, er fühlte, daß er nur Großes zutage 
bringen konnte, wenn es ganz seiner Heimat, 
seinem Mutterboden galt. Die Ernte seiner 
Erzählungen war groß und reif, und alle zo 
gen sie die Kraft aus der Muttererde des 
Dichters. „Ich habe zuviel Wurzeln aus 
Finkenwärder; es wäre töricht, wenn ich nun 
nicht Nahrung daher zöge, Blätter bildete und 
Blüten schüfe." Und so schuf er sein größtes 
Werk „Seefahrt ist not", das wie ein tiefes 
Bekenntnis wirkt. 
Dann brach der Weltkrieg herein, und der 
Kämpfer Gorch Fock konnte seine Brüder nicht 
allein hinausziehen sehen, er mußte ihnen 
folgen. „. . . im Trocknen sitzen, tut jetzt see 
lisch und körperlich gleich weh." Und er stürmte 
hinaus auf die See, endlich hatte sich seine 
Sehnsucht gestillt. Seine Brüder feuerte er mit 
glühenden Worten an. „Wer Gott jetzt nicht in 
seinem Leben findet, der gehört zu den Ewig- 
blinden, die ihn niemals entdecken werden, 
und ist ein Mensch ohne Ewigkeit." 
Und dann vollzog sich das ungeheure Ge 
schehen am Skagerrak, mit dem des Dichters 
Name wie ein flammendes Mahnmal immer 
wieder aufklingen wird. Der Kreuzer „Wies 
baden" wurde von englischen Schlachtschiffen 
eers Grootreinmaken kriegt se sik bombenseker 
dat Kabbeln, un in diissen Fall fett eben seker 
de Fru eern Kvpp dörch. Ik heff jedenfalls 
noch keen Mann drapen, de sik op dat Flach 
gegen sien Fru stelln kunn. Dat tweet Jaar 
warr't vellicht noch mal versöcht, obschoons 
man dor siilm ni recht meer an glöövt, dat dor 
noch wat bi rutsuurn kunn. Un nasen warrt 
wi Mannslüüd ümmer tammer un liedsamer, 
brummt op egen Hand noch mal in'n Bort, laat 
süns aver dat groot Putzen gedülli över uns 
ergaan as'n Gewitterflaag op't fre Feld. Un 
neemt't hin as wat, wat sik eben so von sülm 
versteit, as dat'n von sien Husmoder to Ge- 
burtsdag en Bodderkringel un to Winachten 
en Slips kriggt. 
Bloots een Gltick, dat de Termin von't Rein 
maken ni op'n Dag fastliggt as „Tag der Ar 
beit", „Muttertag" un „Vatertag". Von Ostern 
bet Pingsten is'n gansen Stremel Tiet, un in 
düsse söben Weken geit't Schüürfest üm as in'n 
Aukroog dat Backen un in Hennsteöt dat Bod- 
derförn. Un sodenni kann de Husherr, sodra 
Bessen un Lenwagen, Schrubber un Feudel in 
sien veer Wänn dat Regiment överneemt, doch 
to en goden Frünö op Naverschop flütten, wo 
man dor noch ni bi oder al mit trech is. 
Wüllt Mann un Fru goot mit'nanner trech- 
kamen, denn mutt de een togewen, un de an- 
ner mutt nagewen. So hebbt mien Fru un ik 
dat allsiendaag hooln, un mit de Tiet sogar 
bi't Reinmaken. Un so sünd wi hüüt na Jaar 
un Dag jedenfalls so wiet, dat wenigstens de 
gans Wonung ni meer op eenmal op'n Kopp 
stellt warrt. 't geit vörsöötsch, un wenn een 
Stuuv in'e Reeg is, klimmt de anner an'e 
Turr. Js allerdings bi mien Huusmodcr fach 
meer Root as Dugend. Se kannt't ni meer so 
blasen as in eer jungen Jaarn un mutt't do- 
riim wat sarcher angaan laten. Aver de Haupt- 
saak is, dat'n as Mann dat Grünn dor nu ni 
meer so vör togaan brnukt. Jedenfalls bier ik 
so, as wenn ik glööv, Moder kööm von sik ut 
to de Jnsicht, un lööv eer dorüm babenin. 
Denn freut se sik. Un beten Freud is er in de 
dolle, bunte Reinmakertiet ok jo wirkli to 
gönnen. 
Tiet laten is keen Fuulheit. Ok bi't Rein- 
vmlen Ui« Jedenfalls harp stk acht Daag vör 
zerschossen, und Hunderte von Menschen fan 
den in den Fluten ihr Grab, mit ihnen Gorch 
Fock, der unerbittlich an eine Heimkehr ge 
glaubt hatte. So endete sein junges, blühendes 
Leben wie das seines Großvaters einst. Für 
ihn war sein Leben noch längst nicht abgeschlos 
sen, er fühlte noch so unendlich viel Schaffens 
drang in sich. Aber er hatte nach seinen eige 
nen Worten dem Meer gegeben, was er ihm 
einst abgerungen. 
„Alles Leben ist dem Meere entstiegen, 
alles Leben der Erde ist ihm untertan, 
und alles Leben wird einst im Meere enden!" 
Pfingsten 
Also sprach der Eine, 
Eh' er heimgegangen: 
Sollst Dich, Treugemeinc, 
Wenn ich schied, nicht bailgen 
Bin im Geist der Deine, 
Wirst Du mein verlangen! 
Und zur Heimat schied er, 
Wolken aufgehoben. 
Doch vom Himmel nieder 
Kam der Geist von oben; 
Heiligt immer wieder, 
Die sich ihm geloben — 
Segnet die Geringsten 
Tief im tiefsten Wesen, 
Will sich schon die Jüngsten 
Für sein Reich erlesen. 
Nur im Geist der Pfingsten 
Kann die Welt genesen. 
Victor Blüthgen. (Aus dem Nachlaß.) 
Aemmer mit'e Wett fürt 
En Schipper ut min Bekanntenkreis harr 
de Fahrt opgewen, sick int Kaspcl Jevenstedt 
en lütte Katerie söfft un kunn nu so längs 
kaam. He weer en Mann von um un bi 60 
Jahr, fund un munter un kunn dat na mensch 
liche Bereken noch gut son 15 bet 20 Johr mit- 
maken. Int Gesicht un op'n Kopp leet he so 
tümli allns wassen wat wassen wull. He snack 
hellisch gau, kunn ower ni ümmer de Tung so 
fix rührn, as he wull, un fung öorum, eer he 
in'e Gang keem, ers en enöwegs an to staa- 
mern un kneep dorbi de Ogen to. Sien ruug 
Gesicht seeg denn ut, as wenn he sick deep op 
wat besinn de, un dorbi flogen em de Wör 
ut'n Mund, as wenn en'n Tappen ut'e Turin 
haut. 
Nu wull sick een von den Schipper sien Döch- 
der verheiraten. Ehr Brüdigam weer betherto 
Angestellter wesen, wull ower, wenn he ver 
heirat weer, en egen Geschäft anfangen. Dat 
grill as en feine Partie, de de Dochdcr moken 
wor, un't muß, wenn de Brüdigam nu selb 
ständig weer, dat Hus doch uck standesgemäß 
inricht warrn. 
Dat weer ja all'ns ganz schön, und ick gäf 
hier den Schipper sien Meenung, so as he mi 
dat sülm vertellt hett, weller: „I—j—ja ö— 
d—öu weets ja, m—m—mien Dochder will fick 
ja verheiraöen, u u un nu schall ick de Utstüer 
anschaffen u—u—un nu kann dat gorni fein 
genog warrn. D—ö—dat möt ja seine, mo 
derne Plüschmöweln wesen u—u—un en Bü-^ 
Bü—Büffee u—u—un en Waschdisch u—u—un 
en Klederschapp mit Spegeln in u—u—un Gott 
weet wat all. U—u—un nu Hess ick er seggt: 
Mi—mi—mien Stern, i—i—ick will di wat 
seggen, Moder un ick harrn en por Stöl nn'n 
Disch u—u—un Bett un Schapp u—u—un surrst 
noch'n beten, un dat harrn wi uns sülm ver- 
öeent, u—u—un dor sünt wi uck glückst in we 
sen, u—u—un wenn du dat all hemm wullt, 
wat du mi vertellst, ö—ö—dennso lat dien 
Brüdigam dat man anschaffen. O—o—ower de 
hett fick noch ni so veel verdeent, dat he sick 
sülm ernährn kann, u—u—un nu will he fick 
rnit'n M..s in mien Plüschmöweln fetten. 
N—n—ne, dor kummt nix na." 
De Dvchter hett natürli veel Weswark makt, 
un de Brüdigam meen uck, wiel de Ol in tümli 
gude Verhältnisse leb'n de, müß he uck wat 
afrücken. 
So, as dat nu ja mol op'n Dörpen is, is 
sonne Saak ja gau rundsnackt, un uck de Bur 
vogt, öwrigens en Rawer von den Schipper, 
krichcht dat Stück bald to hörn, un as he enes 
guöen Dags den Schipper mol öröppt, fangt he 
mit em doröwer to snacken an un meent: „Ja, 
wenn dien Diern doch son Mann kricht, mutt 
se doch uck son Utstüer mithern. Du kannst di 
doch ni mehr na früher richen. Uemmer mit'e 
Welt fürt!" — „I—j—ja, Burvogt", seggt de 
Schipper, „ick will di mol wat seggen, w—w— 
wenn ick disse Diern dat all mitgeben do, 
d—d—dennso mutt ick de annern dat uck mit- 
geb'n, u—u—un wenn de en mit'n Prester 
u—u—un de anner mit'n Afkat verheirat wart, 
ö—ö—dennso mutt ick de noch wat beteres mit- 
geb'n. Uemmer mit'e Welt fürt! U—u—un 
wenn ick de denn all utstüert un Hochtieö geb'n 
heff, un se sünd all gähn, dennso n—n—nehm 
ick mien Moder ünnern Arm un gah uck weg, 
u—u—un wenn du uns denn inneMöt kummst 
un fragst uns: Woneem wüllt je denn hen? — 
Dennso segg ick: D—d—du, wi wöllt na Jeven 
stedt in't Arrnhus. Uemmer mit'e Welt fürt!" 
Mi ower hett de Schipper den Rat geb'n: 
„Do för dien Kinner, wat du öoon kannst. 
Lot er wat leern un leer er arbein. Wenn se 
ower so wiet sünd, dat se sick sülm helpcn 
könnt, dennso denk an di sülm, dat du uck to 
Enn klimmst. Sodenni klimmst am besten mit'e 
Welt fürt!" S.-Büdclsdorf. 
Pingsten bi uns al allns weöder richti inspeelt: 
dat Radio geiht wedder, de Klock hett wedder 
60 Minuten an een Stünn to biten un hinkt 
ni meer, de Dinteplackens sünd von'n Schriew- 
disch poleert, ik dörv middags in'e gemüütli 
Sofaeck wedder niesnasen, de Bortpinsel hett 
sik in'n Knipenbüdel wedder anfunn un dat 
Telefoonbvok ebenfalls, dat weer ut Vcrseen 
wank de Bettlakens kamen un mit in't Linn- 
schapp packt worin. Un so kann bi uns von 
wegen dat Reinmaken ruhi Pingsten kamen. 
Un süns hebbt wi för't Fest nix meer in'e 
Reeg to bringen. Denn över dat Oeller sünd 
wi rut, wo de Pingstkledaasch allerhand Kopp- 
brack maak; 't warrt eben antrocken, wat'n hett, 
un dor is de Pott mit af. De Jugend denkt 
natüürli anners; wr hebb't in de Jaarn jo ok 
daan. Wenn de Groschens ton Antogg oder 
Kleed ni reckt, en Pingstbüx oder 'n Pingst- 
hoot mutt dor tominns her. Un worüm ok ni! 
't is goot, wenn de Mensch 'n beten op sik hölt. 
Dorto liggt veel Waarheit in dat ool Sprick- 
woort: „Kleider machen Leute". Gottloff hett 
de meist Mann nu Arbeit un sodenni Geld, 
sik mal 'n Stück antoschaffen. De Buur kann 
hür'it bi de fasten Prise ebenfalls en Oeverslag 
maken, wo Verlaat op is, un dorüm ok mal 
'n Daler springen laten. Dat kümmt de Wirt 
schaft togoot, un so dörv dor mit reckt warrn, 
dat de Geschäften to't Fest nett to doon kriegt. 
Tomal de Unsung mit den Sleuder-Utverkoop, 
as he fröer begäng weer, endli vörbi is. 
Aver över noch een Fraag mutt 'n sik vön- 
daag klaar warrn, nernli dor över, woneem de 
Pingsttuur hingaan schall. Denn de höört nu 
eenmal to't Fest as de Dannboom to Winach 
ten. De Herrn hebbt eer Benefiz jo all Hirn- 
melfaart, un graad över Jaar sünd so veel 
von eer ünnerwegens west as knapp jemals 
fröer. 't lett dor na an, as wenn se den Dag 
mit Fliet maken wüllt to en „Vatertag", as 
de Volkswitz em jo al nöömt. An sik kann 'n 
woll fach seggen: rvat den enen recht is, kümmt 
ok den annern to; wenn Moder eern „Dag" 
hett, worüm schallst Nader ni ok. Aver denn 
mutt Bader em tominns meer Schick to geven 
weten. De Optöög, de man dütmal in'n Stadt 
to seen kreeg, leten to doll na Maskeraden an 
und dreien sik, na Schinken, Wüst un Budöels 
au Band uu Kuüxxel & reken, vör alln üm 
Esten un Drinken. De „Vatertag" harr keen 
Deut von de feine, besinnli Aart an sik, de den 
„Muttertag" egen is. Feste richti fiern is ok 
en Kunst un verlangt Takt un Gernööt. Un op 
dat Flach sünd de Fruuns de Mannslüüd alln 
Anschien na ümmer noch en bannt Stück vörut. 
Pingsten flüggt nu, wenn st jings angaan 
kann, de gans Farmst ut, Bader un Moder 
mit eer Kinner. Dat is 'n Begebenheit un 
rvüll dorüm gründli öwerleggt wesen. Wat 
de Ravers opstellt, schull een ni reifen; jeden- 
een mutt dat na sien Mritz un na sien Möög 
maken. st klimmt dor wirkli ni op an, dat 'n 
wiet dörch de Gegend karjoolt un veel Geld 
utgifft. Zlwer dor kümmt't op an, dat de gans 
Famili vergnöögt un tofreden wedder an'e 
Kaat kümmt un sik dröver eni is, dat't en 
wunnerschönen Dag weer. Un sließli kann 'n 
ok rui mal ut de Reeg dansen un likers good 
to Stück kamen. To't Fest rvüll allns rut, wat 
öagdügli anbunnen is. Bi son Vollheit föült 
mennieen sik ni wool. Worüm schall he sik 
denn ni segg'n: ik kan jeden Tag un maak do- 
rüm mien Pingsttour vörher oder naher, je 
nadem as't paßt oder dat Weller is. Sodenni 
Hess ik dor meer von un neein rmen Volks 
genossen ok den Platz ui weg. 
Ja, dat Weller hett sließli ok noch 'n Wvort 
mit to snacken bi Pingsten un lett sik von uns 
gar nix bedüden. De Buur hett den koolten, 
natten Mai hatt, woneem he na utkeek, un so 
denni sünd Stadt un Land sik eni in dat Len 
gen na Hellen warmen Sünnschien to Pingsten. 
Wüllt denn Höpen, dat wi unsen Willn kriegt. 
De Volksmund seggt, man schall de Katt öüchti 
fodern, denn lacht annern Dag de Sünn von'n 
Heben. Ob't andern is, weet 'ik ni. Awer laat 
uns dat rui mal versöken. Schaden deit't jo op 
kenen Fall. 
Un nu noch eens. Wi mööt uns dröver klaar 
wesen: all dat, wo bether von suackt wörr, is 
sließli doch man bloots dat Drüm un Dran 
von't Fest, wo ni veel von afhangt. De Haupt- 
saak is, dat wi dat groot Pingstwunner in uns 
beleevt, dat nix mit Putzen un Reisen, Wind 
un Weller to doon hett. Düt feine Beleven 
möch de Herrgott uns schenken. Denn bringt 
uns dat Fest op jeden Fall Freud un Segen. 
Ja lob Kiekut. 
. • • 
WM 
,j* ' 
' ‘ - 
U 
, - - - 
■ 
mm 
M 
K a .; 
tffM 
M- 
« 
tm 
AM 
st st^ 
- v ; ■; ;; 
; stst : : 
M 
m: 
rnism. 
ķŞ 
H⪻ 
st-Ş 
: 'V- - 
Kè 
W 
' : 
« - K*. 
Ş 
Vi' 
, . . - i ’ . ' . , • - . , - * : 
- - • ' ' , '
	        
Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.