, . . ' . .. : . . . •
' ■ s v- ' : v : ; . ■ . >■ . . - •> • . *. - ■ -i s r i ’ : t r- . .! .. .. . I ° ;. * *.- ' : - - • • s' - •* •. ? -r. ■ ’• - L
" ' ■ - ■ ' ■ : ’
■ i*?' V-
, f ' - ‘-V; . ' ' - - V /st ' '
:
ftt. 21
f 17. Jahrgang
Unterhaltungsbeilage zur »Schleswig-Holsteinischen Landeszeitung. Rendsburger Tageblatt"
Rendsburg, den 29. Mai 1936
Pingstlriden
Ol Pingsten — du ol Pingsten,
Du güllen, güllen Tied!
De gröttsten un de ringsten,
Wo ward dat Hart ehr wiet!
För König un für Kater,
Hog' Barg un deepe Grünn,
Up Katen un up Släter:
De een, de sülwig Sünn!
Dat sülwig grüne Lewen
In Halm un Busch un Boom,
De sülwig blage Heroen,
De sülwig söte Droom.
Een Lachen un een Singen,
Een Nehmen un een Dank,
Een Hart vör allen Dingen,
De een ol Welt entlank!
John Brinkman.
'y&k.
täottì) Aotk,
der Niederdeutsche
Zum 2V. Todestag des Dichters
am 31. Mai 1938.
Bon Wilhelm Richard Jung,
^Eorch Fock, dieses leuchtende Vorbild ewiger
^ugend^ der mit bürgerlichem Namen Johann
/stau heißt, kam auf Finkenwärder, der alten
Musel zur Welt. Von seinem Vater, der
enig daheim war, der Sturm und Unwetter
Trotz zum Fischfang auf die Nordsee
^ausschiffte, war aller Mint und alles Stür-
ķ /tum auf ihn übergegangen. Er kannte
Ue Furcht, er kannte nur ein unentwegtes
anvärtsdrängen und war beseelt von einem
^achtigen Glauben an alles Starke und Große.
Ş war Gorch Fock von Jugend an. Und auf
zvstst seinen Wegen trug er im Herzen das
./ļd seines Großvaters bei sich, des Mannes,
en die See in seinem schönsten Mannesalter
Mrabgezogen hatte, und der junge Gorch Fock
^ußte nicht, daß auch er hier einmal sein Grab
l'üden sollte.
. Ķrner und immer wieder mußte der Vater
in ^ öem tapferen Ahnen erzählen, so daß
F dem jungen Menschen von Tag zu Tag die
/hnsucht nach der See, nach dem Meer wuchs,
^wch niemals hat ein Dichter dem Meer soviel
.Deutung und tiefen Sinn beigelegt wie er,
.ist mit dem Meer verwachsen wie der
Ach
Mersmann mit der heiligen Erde. „Was
Mnte die Sonne verrichten ohne das Nicer?
ihr Trabant würde die Erde tot und starr
st/N die Ewigkeit ziehen." Und dann sagt er
Ester: „Was sind wir Menschen weiter als
At'rr Utkiek
.winachten un Pingsten sünd ok na buten
ş.îļ twe heel ünnerscheedli Feste. Winachten
in'e ungemüütlichs, Pingsten in'e schööns
^arstiet. Winachten tracht all un jeden na
. rus, Pingsten ut st Huus. Winachten beschenkt
t/ 11 anner Lüüd, Pingsten bedenkt man sik
'w. Babenher beseen hebbt beide Feste
şşitli bloots een Deel gemeen: Dat de Huus-
^ststs vörher bet an'e Dorn in'e Arbeit sitt
x- di all de Hildheit ni gans oder doch bloots
H un eben ferti warrt — aver op jeden Fall
j e ’. u vk sülm ferti sünd. To Winachten wöölt
st.şik bi dat ervige Sticken un Prünen, to Ping-
ļļ n wit dat groot Reinmaken fast. Ob't noot-
sw^i weer, graad denn sik in't Geschirr to
i>d "en as son Akkordarbeiter, dat se naher to
six Şestdaag afklappert un slapp sünd, dor leet
sņ °. t ’ eï striden. Aver de as Mann 'n beten
>/"i is, hölt lever sien Swiegstill. Denn rein
eren deit Moder op jeden Fall. Also woto sik
.^ioot noch aneenanner riven in en Tiet,
wi so al dicke Luft in'e Kaat is.
vy "şie Jnsicht bringt 'n allerdings ni von
^ Nhexin mit in 'n Estand rin, dor klimmt
si^ " /rs dörch Erfarung to. Wenn 'n aver al
^ör Şiiloernhochtiet fiert hett, kennt 'n den
px ņ, na den de Dag un dat Jaar to lopcn
z î- un weet, dat dor nix bi to maken is,
Mann un Fru versliten mööt, as se nu
sünd. De Bolksmund raat allerdings:
tix^.ŗ.de Hochtiet muß er wenn'»,' na de Hoch-
àg^^'t toenn!" Un dor liggt wiß ok veel
in. Aver dat Reinmaken geit doch eers
ew ķnn 'n Huttshooln hett, un dat is doch
Eers n a de Hochtiet. Un wenn denn son
v^s^cken Emann 't mit „Mannshand haben"
schult, sien jung Fru dor von afto-
tze dat gans Huus op'n Kvpp to stelln —
bi şik dor wiß op vertaten, dat he dor nix
waart.
'Writ
S
Ijïij
„ weder in goden noch in'n legen. Un
diy" he sik in'e Bost, de Mann, un beröppt sik
ÌS'Xu’. f a t he de Herr von'n Kraam is — sien
dyt s, 'ŗŗt em kort un bünni in'e Mööt hooln,
dliv ^ de Herr v o n ' t Huus wesen un
toew schall, dat se aver de Herr in't Huus
kin wenn de Junglüiid bet dorhin
u^Wiedli mit'nanrrer utkameu fund ^ bi't
ein Stückchen Meer, das sich von ihm gelöst
hat." Und er hat den Mut, empfindet es als
seine Pflicht, sich diesem mächtigen Strom zu
rückzugeben. Aber sich mit Leib und Seele der
Seefahrt hinzugeben, wie seine Vorfahren die
Gewässer zu durchschiffen, ist ihm nicht ver
gönnt; sein Gesundheitszustand verbietet es
ihm. So bleibt ihm noch ein Weg; als er den
Dichter in sich erwachsen fühlt, weiß er um
diesen Weg. Sein ganzes Schaffen soll der See
dienen und wie ein Credo sich zu ihr bekennen.
So zieht er in die Welt hinaus, um sich als
Kaufmann seinen Lebensunterhalt zu verdie
nen. Fern ist er der Heimatinsel, sieht große
Städte, andere Menschen, kommt nach Bremen,
Meiningen und Halle. Und wo ihn sein Berus
auch hintreibt, immer ist seine Heimat bei ihm,
immer sieht er die treuen Gesichter der Fin
kenwärder Fischer und hört noch ihre alten
Geschichten, die sie an Sommerabenöen am
Deich erzählen.»Jn Meiningen hat der Jüng
ling Gorch Fock unvergeßliche Stunden ver
lebt, der Thüringer Wald mit seinen rauschen
den Tannen und die plätschernde Werra er
weckten immer mehr in ihm den Lyriker, und
immer sah er Sonne hier, immer Lachen und
Singen.
Aber er hielt es in den fremden Städten
nicht lange aus, so sehr er auch die rauschenden
Wälder liebte; eines Tages packte ihn doch die
Sehnsucht nach seiner Nordsee, und dann nahm
er den Wanderstab und zog singend dem Nor
den zu. Nicht anders erging es ihm in seinem
Schaffen, er fühlte, daß er nur Großes zutage
bringen konnte, wenn es ganz seiner Heimat,
seinem Mutterboden galt. Die Ernte seiner
Erzählungen war groß und reif, und alle zo
gen sie die Kraft aus der Muttererde des
Dichters. „Ich habe zuviel Wurzeln aus
Finkenwärder; es wäre töricht, wenn ich nun
nicht Nahrung daher zöge, Blätter bildete und
Blüten schüfe." Und so schuf er sein größtes
Werk „Seefahrt ist not", das wie ein tiefes
Bekenntnis wirkt.
Dann brach der Weltkrieg herein, und der
Kämpfer Gorch Fock konnte seine Brüder nicht
allein hinausziehen sehen, er mußte ihnen
folgen. „. . . im Trocknen sitzen, tut jetzt see
lisch und körperlich gleich weh." Und er stürmte
hinaus auf die See, endlich hatte sich seine
Sehnsucht gestillt. Seine Brüder feuerte er mit
glühenden Worten an. „Wer Gott jetzt nicht in
seinem Leben findet, der gehört zu den Ewig-
blinden, die ihn niemals entdecken werden,
und ist ein Mensch ohne Ewigkeit."
Und dann vollzog sich das ungeheure Ge
schehen am Skagerrak, mit dem des Dichters
Name wie ein flammendes Mahnmal immer
wieder aufklingen wird. Der Kreuzer „Wies
baden" wurde von englischen Schlachtschiffen
eers Grootreinmaken kriegt se sik bombenseker
dat Kabbeln, un in diissen Fall fett eben seker
de Fru eern Kvpp dörch. Ik heff jedenfalls
noch keen Mann drapen, de sik op dat Flach
gegen sien Fru stelln kunn. Dat tweet Jaar
warr't vellicht noch mal versöcht, obschoons
man dor siilm ni recht meer an glöövt, dat dor
noch wat bi rutsuurn kunn. Un nasen warrt
wi Mannslüüd ümmer tammer un liedsamer,
brummt op egen Hand noch mal in'n Bort, laat
süns aver dat groot Putzen gedülli över uns
ergaan as'n Gewitterflaag op't fre Feld. Un
neemt't hin as wat, wat sik eben so von sülm
versteit, as dat'n von sien Husmoder to Ge-
burtsdag en Bodderkringel un to Winachten
en Slips kriggt.
Bloots een Gltick, dat de Termin von't Rein
maken ni op'n Dag fastliggt as „Tag der Ar
beit", „Muttertag" un „Vatertag". Von Ostern
bet Pingsten is'n gansen Stremel Tiet, un in
düsse söben Weken geit't Schüürfest üm as in'n
Aukroog dat Backen un in Hennsteöt dat Bod-
derförn. Un sodenni kann de Husherr, sodra
Bessen un Lenwagen, Schrubber un Feudel in
sien veer Wänn dat Regiment överneemt, doch
to en goden Frünö op Naverschop flütten, wo
man dor noch ni bi oder al mit trech is.
Wüllt Mann un Fru goot mit'nanner trech-
kamen, denn mutt de een togewen, un de an-
ner mutt nagewen. So hebbt mien Fru un ik
dat allsiendaag hooln, un mit de Tiet sogar
bi't Reinmaken. Un so sünd wi hüüt na Jaar
un Dag jedenfalls so wiet, dat wenigstens de
gans Wonung ni meer op eenmal op'n Kopp
stellt warrt. 't geit vörsöötsch, un wenn een
Stuuv in'e Reeg is, klimmt de anner an'e
Turr. Js allerdings bi mien Huusmodcr fach
meer Root as Dugend. Se kannt't ni meer so
blasen as in eer jungen Jaarn un mutt't do-
riim wat sarcher angaan laten. Aver de Haupt-
saak is, dat'n as Mann dat Grünn dor nu ni
meer so vör togaan brnukt. Jedenfalls bier ik
so, as wenn ik glööv, Moder kööm von sik ut
to de Jnsicht, un lööv eer dorüm babenin.
Denn freut se sik. Un beten Freud is er in de
dolle, bunte Reinmakertiet ok jo wirkli to
gönnen.
Tiet laten is keen Fuulheit. Ok bi't Rein-
vmlen Ui« Jedenfalls harp stk acht Daag vör
zerschossen, und Hunderte von Menschen fan
den in den Fluten ihr Grab, mit ihnen Gorch
Fock, der unerbittlich an eine Heimkehr ge
glaubt hatte. So endete sein junges, blühendes
Leben wie das seines Großvaters einst. Für
ihn war sein Leben noch längst nicht abgeschlos
sen, er fühlte noch so unendlich viel Schaffens
drang in sich. Aber er hatte nach seinen eige
nen Worten dem Meer gegeben, was er ihm
einst abgerungen.
„Alles Leben ist dem Meere entstiegen,
alles Leben der Erde ist ihm untertan,
und alles Leben wird einst im Meere enden!"
Pfingsten
Also sprach der Eine,
Eh' er heimgegangen:
Sollst Dich, Treugemeinc,
Wenn ich schied, nicht bailgen
Bin im Geist der Deine,
Wirst Du mein verlangen!
Und zur Heimat schied er,
Wolken aufgehoben.
Doch vom Himmel nieder
Kam der Geist von oben;
Heiligt immer wieder,
Die sich ihm geloben —
Segnet die Geringsten
Tief im tiefsten Wesen,
Will sich schon die Jüngsten
Für sein Reich erlesen.
Nur im Geist der Pfingsten
Kann die Welt genesen.
Victor Blüthgen. (Aus dem Nachlaß.)
Aemmer mit'e Wett fürt
En Schipper ut min Bekanntenkreis harr
de Fahrt opgewen, sick int Kaspcl Jevenstedt
en lütte Katerie söfft un kunn nu so längs
kaam. He weer en Mann von um un bi 60
Jahr, fund un munter un kunn dat na mensch
liche Bereken noch gut son 15 bet 20 Johr mit-
maken. Int Gesicht un op'n Kopp leet he so
tümli allns wassen wat wassen wull. He snack
hellisch gau, kunn ower ni ümmer de Tung so
fix rührn, as he wull, un fung öorum, eer he
in'e Gang keem, ers en enöwegs an to staa-
mern un kneep dorbi de Ogen to. Sien ruug
Gesicht seeg denn ut, as wenn he sick deep op
wat besinn de, un dorbi flogen em de Wör
ut'n Mund, as wenn en'n Tappen ut'e Turin
haut.
Nu wull sick een von den Schipper sien Döch-
der verheiraten. Ehr Brüdigam weer betherto
Angestellter wesen, wull ower, wenn he ver
heirat weer, en egen Geschäft anfangen. Dat
grill as en feine Partie, de de Dochdcr moken
wor, un't muß, wenn de Brüdigam nu selb
ständig weer, dat Hus doch uck standesgemäß
inricht warrn.
Dat weer ja all'ns ganz schön, und ick gäf
hier den Schipper sien Meenung, so as he mi
dat sülm vertellt hett, weller: „I—j—ja ö—
d—öu weets ja, m—m—mien Dochder will fick
ja verheiraöen, u u un nu schall ick de Utstüer
anschaffen u—u—un nu kann dat gorni fein
genog warrn. D—ö—dat möt ja seine, mo
derne Plüschmöweln wesen u—u—un en Bü-^
Bü—Büffee u—u—un en Waschdisch u—u—un
en Klederschapp mit Spegeln in u—u—un Gott
weet wat all. U—u—un nu Hess ick er seggt:
Mi—mi—mien Stern, i—i—ick will di wat
seggen, Moder un ick harrn en por Stöl nn'n
Disch u—u—un Bett un Schapp u—u—un surrst
noch'n beten, un dat harrn wi uns sülm ver-
öeent, u—u—un dor sünt wi uck glückst in we
sen, u—u—un wenn du dat all hemm wullt,
wat du mi vertellst, ö—ö—dennso lat dien
Brüdigam dat man anschaffen. O—o—ower de
hett fick noch ni so veel verdeent, dat he sick
sülm ernährn kann, u—u—un nu will he fick
rnit'n M..s in mien Plüschmöweln fetten.
N—n—ne, dor kummt nix na."
De Dvchter hett natürli veel Weswark makt,
un de Brüdigam meen uck, wiel de Ol in tümli
gude Verhältnisse leb'n de, müß he uck wat
afrücken.
So, as dat nu ja mol op'n Dörpen is, is
sonne Saak ja gau rundsnackt, un uck de Bur
vogt, öwrigens en Rawer von den Schipper,
krichcht dat Stück bald to hörn, un as he enes
guöen Dags den Schipper mol öröppt, fangt he
mit em doröwer to snacken an un meent: „Ja,
wenn dien Diern doch son Mann kricht, mutt
se doch uck son Utstüer mithern. Du kannst di
doch ni mehr na früher richen. Uemmer mit'e
Welt fürt!" — „I—j—ja, Burvogt", seggt de
Schipper, „ick will di mol wat seggen, w—w—
wenn ick disse Diern dat all mitgeben do,
d—d—dennso mutt ick de annern dat uck mit-
geb'n, u—u—un wenn de en mit'n Prester
u—u—un de anner mit'n Afkat verheirat wart,
ö—ö—dennso mutt ick de noch wat beteres mit-
geb'n. Uemmer mit'e Welt fürt! U—u—un
wenn ick de denn all utstüert un Hochtieö geb'n
heff, un se sünd all gähn, dennso n—n—nehm
ick mien Moder ünnern Arm un gah uck weg,
u—u—un wenn du uns denn inneMöt kummst
un fragst uns: Woneem wüllt je denn hen? —
Dennso segg ick: D—d—du, wi wöllt na Jeven
stedt in't Arrnhus. Uemmer mit'e Welt fürt!"
Mi ower hett de Schipper den Rat geb'n:
„Do för dien Kinner, wat du öoon kannst.
Lot er wat leern un leer er arbein. Wenn se
ower so wiet sünd, dat se sick sülm helpcn
könnt, dennso denk an di sülm, dat du uck to
Enn klimmst. Sodenni klimmst am besten mit'e
Welt fürt!" S.-Büdclsdorf.
Pingsten bi uns al allns weöder richti inspeelt:
dat Radio geiht wedder, de Klock hett wedder
60 Minuten an een Stünn to biten un hinkt
ni meer, de Dinteplackens sünd von'n Schriew-
disch poleert, ik dörv middags in'e gemüütli
Sofaeck wedder niesnasen, de Bortpinsel hett
sik in'n Knipenbüdel wedder anfunn un dat
Telefoonbvok ebenfalls, dat weer ut Vcrseen
wank de Bettlakens kamen un mit in't Linn-
schapp packt worin. Un so kann bi uns von
wegen dat Reinmaken ruhi Pingsten kamen.
Un süns hebbt wi för't Fest nix meer in'e
Reeg to bringen. Denn över dat Oeller sünd
wi rut, wo de Pingstkledaasch allerhand Kopp-
brack maak; 't warrt eben antrocken, wat'n hett,
un dor is de Pott mit af. De Jugend denkt
natüürli anners; wr hebb't in de Jaarn jo ok
daan. Wenn de Groschens ton Antogg oder
Kleed ni reckt, en Pingstbüx oder 'n Pingst-
hoot mutt dor tominns her. Un worüm ok ni!
't is goot, wenn de Mensch 'n beten op sik hölt.
Dorto liggt veel Waarheit in dat ool Sprick-
woort: „Kleider machen Leute". Gottloff hett
de meist Mann nu Arbeit un sodenni Geld,
sik mal 'n Stück antoschaffen. De Buur kann
hür'it bi de fasten Prise ebenfalls en Oeverslag
maken, wo Verlaat op is, un dorüm ok mal
'n Daler springen laten. Dat kümmt de Wirt
schaft togoot, un so dörv dor mit reckt warrn,
dat de Geschäften to't Fest nett to doon kriegt.
Tomal de Unsung mit den Sleuder-Utverkoop,
as he fröer begäng weer, endli vörbi is.
Aver över noch een Fraag mutt 'n sik vön-
daag klaar warrn, nernli dor över, woneem de
Pingsttuur hingaan schall. Denn de höört nu
eenmal to't Fest as de Dannboom to Winach
ten. De Herrn hebbt eer Benefiz jo all Hirn-
melfaart, un graad över Jaar sünd so veel
von eer ünnerwegens west as knapp jemals
fröer. 't lett dor na an, as wenn se den Dag
mit Fliet maken wüllt to en „Vatertag", as
de Volkswitz em jo al nöömt. An sik kann 'n
woll fach seggen: rvat den enen recht is, kümmt
ok den annern to; wenn Moder eern „Dag"
hett, worüm schallst Nader ni ok. Aver denn
mutt Bader em tominns meer Schick to geven
weten. De Optöög, de man dütmal in'n Stadt
to seen kreeg, leten to doll na Maskeraden an
und dreien sik, na Schinken, Wüst un Budöels
au Band uu Kuüxxel & reken, vör alln üm
Esten un Drinken. De „Vatertag" harr keen
Deut von de feine, besinnli Aart an sik, de den
„Muttertag" egen is. Feste richti fiern is ok
en Kunst un verlangt Takt un Gernööt. Un op
dat Flach sünd de Fruuns de Mannslüüd alln
Anschien na ümmer noch en bannt Stück vörut.
Pingsten flüggt nu, wenn st jings angaan
kann, de gans Farmst ut, Bader un Moder
mit eer Kinner. Dat is 'n Begebenheit un
rvüll dorüm gründli öwerleggt wesen. Wat
de Ravers opstellt, schull een ni reifen; jeden-
een mutt dat na sien Mritz un na sien Möög
maken. st klimmt dor wirkli ni op an, dat 'n
wiet dörch de Gegend karjoolt un veel Geld
utgifft. Zlwer dor kümmt't op an, dat de gans
Famili vergnöögt un tofreden wedder an'e
Kaat kümmt un sik dröver eni is, dat't en
wunnerschönen Dag weer. Un sließli kann 'n
ok rui mal ut de Reeg dansen un likers good
to Stück kamen. To't Fest rvüll allns rut, wat
öagdügli anbunnen is. Bi son Vollheit föült
mennieen sik ni wool. Worüm schall he sik
denn ni segg'n: ik kan jeden Tag un maak do-
rüm mien Pingsttour vörher oder naher, je
nadem as't paßt oder dat Weller is. Sodenni
Hess ik dor meer von un neein rmen Volks
genossen ok den Platz ui weg.
Ja, dat Weller hett sließli ok noch 'n Wvort
mit to snacken bi Pingsten un lett sik von uns
gar nix bedüden. De Buur hett den koolten,
natten Mai hatt, woneem he na utkeek, un so
denni sünd Stadt un Land sik eni in dat Len
gen na Hellen warmen Sünnschien to Pingsten.
Wüllt denn Höpen, dat wi unsen Willn kriegt.
De Volksmund seggt, man schall de Katt öüchti
fodern, denn lacht annern Dag de Sünn von'n
Heben. Ob't andern is, weet 'ik ni. Awer laat
uns dat rui mal versöken. Schaden deit't jo op
kenen Fall.
Un nu noch eens. Wi mööt uns dröver klaar
wesen: all dat, wo bether von suackt wörr, is
sließli doch man bloots dat Drüm un Dran
von't Fest, wo ni veel von afhangt. De Haupt-
saak is, dat wi dat groot Pingstwunner in uns
beleevt, dat nix mit Putzen un Reisen, Wind
un Weller to doon hett. Düt feine Beleven
möch de Herrgott uns schenken. Denn bringt
uns dat Fest op jeden Fall Freud un Segen.
Ja lob Kiekut.
. • •
WM
,j* '
' ‘ -
U
, - - -
■
mm
M
K a .;
tffM
M-
«
tm
AM
st st^
- v ; ■; ;;
; stst : :
M
m:
rnism.
ķŞ
H⪻
st-Ş
: 'V- -
Kè
W
' :
« - K*.
Ş
Vi'
, . . - i ’ . ' . , • - . , - * :
- - • ' ' , '