50
probatum iri, ea, quae fecisset, mortem sibi conscivit, postquant
iniuriam se fecisse intellexit oravitque, ut ignosceretur liliis suis.
Quare M. Pisoni civilis belli veniam dedit Tiberius, sed propter
reliqua crimina relegavit eum in decem annos, cum Plancinae
omnium rerum daret veniam, commotus Liviae matris precibus,
quae illam monuerat, ut offenderet Agrippinam: fortasse etiam
odio Agrippinae commotus est. Hoc solum crimini ei potest
tribui, quod ignovit Plancinae, quae studuerat militum animos
sibi conciliare, qua eadem de re antea obiurgaverat Agrippinam;
sed facile matris iram incendisset, si punivisset Plancinam. Quamvis
autem laeta ei esset Germanici mors, quamvis Pisoni esset ami
cus, maximi tamen aestimavit iustitiam et disciplinam, nisi forte
putamus metu populi et Germanici amicorum commotum eum
esse, ut damnaret Pisones. Manifestum est Tiberium sollicitatum
esse metu Germanici eoque commotum saepius, ut aliud diceret
et faceret atque sentiret. Dubium autem est, utrum revera Ger
manicus novis rebus studuerit necne. Quod enim metuit Tiberi
in se odium et invidiam, non est, cur negemus rerum potiri eum
voluisse. Patet eum quaesivisse studia populi et militum >),
atque tantus erat favor, ut populus post mortem eius concidisse
rem publicam clamaret et moleste ferret, quod Druso nati erant
duo imperii heredes. Itaque etiam mortuo Germanico et amicis
eius Tiberius honores tribuit, ut placaret populi animos. Veri
simile est cupivisse Germanici amicos et Agrippinam, ut rerum
ille potiretur, atque, cum spes eorum in irritum cecidissent, id
egisse, ut Germanicum veneno mortuum esse vulgarent. Populus
autem et, quicumque stabant a Germanico, rati eum, si Imperator
factus esset, optime regnaturum fuisse, proni erant, ut fidem ha
berent rumoribus illis atque, cum inter Tiberium et Germanicum
non bene convenisse haud nescirent, culpam mortui Germanici
attribuerent Tiberio. Itaque factum est, ut nonnulli scriptores a )
illorum temporum Germanicum venenum accepisse a Pisone au
ctore Tiberio traderent. Tacito autem magnae laudi est dandum,
quod scripsit tam integro animo, ex quo intellegamus rumores
illos de morte Germanici esse falsos. Ex eo etiam id intellegi
mus, quod nobis propositum erat quaerere, fuisse in Tiberio
Germanici metum neque id sine causa.
') cf. Suet. Cai. 3: „ conciliandae hominum gratiae ac promerendi
amoris mirum et efficax studium.
*) Quibus auctoribus Suet. Cai. 2: „obiit autem , ut opinio fuit ,
fraude Tiberi ministerio et opera Cn. Pisonis .“
et Tib. 52: „Etiam causa mortis fuisse ei (i. e. Germanico) per
Cn. Pisonem legatum Suriae credilur. u
